"ZAMONAVIY TADQIQOTLAR VA BARQAROR RIVOJLANISH" respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
YANGI O‘ZBEKISTONNING MA’NAVIY YUKSALISH JARAYONIDA SAN’ATNING IJTIMOIY TARBIYALASH FUNKSIYASI
Farg‘ona davlat universiteti mustaqil izlanuvchisi
Annotatsiya
Maqolada Yangi O‘zbekistonning ma’naviy yuksalish jarayonida san’atning ijtimoiy tarbiyalash funksiyasi ijtimoiy-falsafiy nuqtai nazardan tadqiq etilgan. Tadqiqotning maqsadi san’atning shaxs qadriyatlari, empatiyasi, madaniy identikligi, ijtimoiy mas’uliyati va fuqarolik ishtirokiga ta’sir mexanizmlarini aniqlash hamda ularni baholashga mo‘ljallangan konseptual model ishlab chiqishdan iborat. Normativ-huquqiy tahlil, dialektik, germenevtik, tizimli, institutsional va integrativ sintez usullari qo‘llanildi. Natijada san’atning ijtimoiy tarbiyalash funksiyasi badiiy obraz, estetik tajriba, ko‘p ma’noli talqin va hamkorlikdagi ijod orqali shaxsning ijtimoiy fazilatlarini ixtiyoriy-refleksiv shakllantirish qobiliyati sifatida ta’riflandi. Uning estetik-emotsional identifikatsiya, qadriyatli refleksiya, dialogik muloqot, madaniy xotira va ochiq identiklik, hamkorlikdagi ijod, prosotsial-fuqarolik amaliga o‘tishdan iborat olti mexanizmi asoslandi. «Estetik qabul - emotsional identifikatsiya - qadriyatli refleksiya - dialogik talqin - hamkorlikdagi ijod - ijtimoiy amal - qayta aloqa» sikli taklif etildi. Ilmiy yangilik san’atning tarbiyaviy ta’sirini to‘g‘ridan-to‘g‘ri didaktik ta’sirdan va manipulyativ targ‘ibotdan ajratib, uni shaxsiy agentlik, talqinlar xilma-xilligi va institutsional vositachilik birligida modellashtirishdan iborat.
Kalit so'zlar: Yangi O‘zbekiston, ma’naviy yuksalish, san’at, ijtimoiy tarbiya, estetik tajriba, empatiya, qadriyatli refleksiya, madaniy identiklik, ijtimoiy hamjihatlik, fuqarolik ishtiroki.