"ZAMONAVIY TADQIQOTLAR VA BARQAROR RIVOJLANISH" respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
TEMURIYLAR DAVRI MUTAFAKKIRLARI IJTIMOIY-AXLOQIY QARASHLARIDA ILGARI SURILGAN UMUMINSONIY QADRIYATLARNING GERMENEVTIK TAHLILI
Farg‘ona davlat universiteti mustaqil izlanuvchisi
Annotatsiya
Maqolada Temuriylar davri siyosiy va didaktik matnlarida ifodalangan umuminsoniy qadriyatlar tarixiylik va universallikning dialektik birligi asosida germenevtik tahlil qilinadi. Tarixiy-kontekstual rekonstruksiya, qiyosiy-matniy tahlil, konseptual-semantik kodlash va aksiologik interpretatsiya orqali adolat, rahm-shafqat, saxovat, ilm, qanoat, sabr, vafo, rostgo‘ylik, adab va mashvarat tushunchalarining o‘zaro bog‘langan tizimi aniqlandi. Natijalar adolatning mazkur korpusda meta-qadriyat, ya’ni hokimiyat legitimligi, raiyat himoyasi va ijtimoiy muvozanatni birlashtiruvchi mezon vazifasini bajarishini ko‘rsatdi. Saxovat va muruvvat inson sha’nini saqlovchi g‘amxo‘rlik etikasi, ilm va tarbiya shaxsiy kamolot bilan ijtimoiy foydani bog‘lovchi mas’uliyat etikasi, qanoat va sabr esa ichki erkinlikni ta’minlovchi o‘zini boshqarish mexanizmi sifatida talqin qilindi. Ilmiy yangilik tarixiy matnlarni “tarixiy semantika - matndagi normativ funksiya - zamonaviy tanqidiy o‘zlashtirish - interpretativ xavf” to‘rt bosqichli modeli asosida izohlash, shuningdek, shaxsiy, shaxslararo va institutsional axloq o‘rtasidagi tizimli aloqani ochib berishdan iborat.
Kalit so'zlar: Temuriylar davri, umuminsoniy qadriyatlar, falsafiy germenevtika, adolat, inson qadr-qimmati, saxovat, ilm, qanoat, vafo, mashvarat, adab, axloqiy tafakkur.