Yangi O‘zbekiston: Geografiya va geoekologiya sohasida innovatsiyalar, zamonaviy ilmiy tadqiqotlar
Toshkent shahri atrof hududlarida suburbanizatsiyaning rivojlanishida zamonaviy tendensiyalarni ishlab chiqish
Guliston Davlat Universiteti
Annotatsiya
Mazkur maqolada Toshkent shahri atrof hududlarida suburbanizatsiyaning shakllanishi va zamonaviy rivojlanish tendensiyalari iqtisodiy-geografik, demografik, hududiy-rejalashtirish va statistik yondashuvlar asosida tadqiq etilgan. Suburbanizatsiya shahar markazidan tashqi hududlarga aholining, uy-joy qurilishining, xizmatlar va iqtisodiy faoliyatning siljishi bilan birga kechadigan ko‘p omilli hududiy jarayon sifatida talqin qilinadi. Tadqiqotda 2024–2026-yillardagi rasmiy statistik ma’lumotlar, xalqaro urbanizatsiya metodologiyalari hamda ilmiy adabiyotlar umumlashtirildi. Toshkent shahri va Toshkent viloyati bo‘yicha aholi soni, uy-joy qurilishi, qishloq hududlarida uy-joy obyektlari, qurilish faolligi va funksional aloqadorlik ko‘rsatkichlari qiyosiy tahlil qilindi. Maqolaning ilmiy yangiligi sifatida suburbanizatsiyaning zamonaviy tendensiyalarini baholash uchun mualliflik indikatorlar tizimi va integral indeks modeli taklif etildi. Natijalar suburbanizatsiya jarayonining faqat uy-joy qurilishi bilan emas, balki transport, mehnat bozori, xizmatlar, yer resurslaridan foydalanish va ekologik yuklama bilan birgalikda baholanishi lozimligini ko‘rsatadi. Yakunda Toshkent aglomeratsiyasi doirasida boshqariladigan, transportga integratsiyalashgan, ko‘p markazli va ekologik muvozanatga yo‘naltirilgan suburban rivojlanish modeli ishlab chiqildi.
Kalit so'zlar: suburbanizatsiya, Toshkent aglomeratsiyasi, periurban hudud, urbanizatsiya, shahar atrofi, uy-joy qurilishi, demografik transformatsiya, transport aloqadorligi, GIS, hududiy rejalashtirish, barqaror rivojlanish