“YANGI AVLOD ILMIY TADQIQOTLARI” respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
Gʻoʻza koʻsak qurtiga chidamli transgen oʻsimliklar yaratishning zamonaviy biotexnologik usullari
Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston Milliy Universiteti magistranti
OʻzMU Biotexnologiya va mikrobiologiya kafedrasi b.f.d professori
O‘zR FA Genomika va bioinformatika markazi Funksional va strukturaviy genomika laboratoriyasi mudiri b.f.f.d, PhD
Annotatsiya
G‘o‘za ko‘sak qurti (Helicoverpa armigera) qishloq xo‘jaligi ekinlariga katta iqtisodiy zarar yetkazuvchi xavfli zararkunandalardan biri hisoblanadi. Mazkur zararkunandaga qarshi kurashda kimyoviy insektitsidlarning keng qo‘llanilishi atrof-muhit ifloslanishi, foydali organizmlarning nobud bo‘lishi va zararkunandalarda rezistentlik shakllanishi kabi muammolarni keltirib chiqarmoqda. Ushbu ishda g‘o‘za ko‘sak qurtiga chidamli transgen o‘simliklar yaratishda qo‘llanilayotgan zamonaviy biotexnologik usullar tahlil qilingan. Xususan, Bacillus thuringiensis bakteriyasidan ajratib olingan Cry1Ac, Cry2Ab va Vip3A genlari asosida yaratilgan transgen o‘simliklarning himoya mexanizmlari va samaradorligi yoritilgan. Shuningdek, genetik transformatsiya, markerlar yordamida tanlash (MAS), genomni tahrirlash (CRISPR/Cas) hamda RNK interferensiyasi (RNAi) texnologiyalarining zararkunandalarga qarshi barqaror himoya tizimini shakllantirishdagi o‘rni baholangan. Zamonaviy biotexnologik yondashuvlarning qo‘llanilishi zararkunandalarga chidamli, ekologik xavfsiz va barqaror qishloq xo‘jaligi ekinlarini yaratish imkoniyatlarini kengaytiradi.
Kalit so'zlar: gʻoʻza koʻsak qurti, transgen oʻsimlik, Bacillus thuringiensis, Cry genlari, Agrobacterium, RNK interferensiya