“YANGI AVLOD ILMIY TADQIQOTLARI” respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
Anabasis (Amaranthaceae) turkumi o‘simliklarining ikkilamchi metabolitlari: alkaloidlar va fenol birikmalarining fitokimyoviy skriningi bo‘yicha zamonaviy sharh
Farg‘ona davlat universiteti tayanch doktoranti
Annotatsiya
Maqolada Amaranthaceae oilasiga mansub Anabasis turkumi vakillarining ikkilamchi metabolitlari, xususan alkaloidlar va fenol birikmalari tahlil qilingan. Mavzuning dolzarbligi shundaki, Shimoliy Afrika, Yaqin Sharq va Markaziy Osiyo cho‘llarida tarqalgan bu galofit o‘simliklar xalq tabobatida keng qo‘llanilsa-da, ularning fitokimyoviy tarkibi hali to‘liq o‘rganilmagan. Tadqiqotda nashr etilgan ilmiy adabiyotlarni tizimli tahlil qilish uslubidan foydalanilgan holda, olti turdagi Anabasis (A. aretioides, A. articulata, A. aphylla, A. setifera, A. oropediorum, A. salsa) bo‘yicha klassik sifat reaksiyalari (Dragendorff, Mayer, Wagner, FeCl₃, Shinoda) va xromatografik usullar (TLC, HPLC, GC-MS) natijalari qiyosiy jadval shaklida umumlashtirildi. Natijada turlar orasida umumiy fenol, flavonoid va alkaloid miqdorlari sezilarli farqlanishi, shuningdek antioksidant, antimikrob va sitotoksik faollik darajalari aniqlandi. Mualliflarning hissasi LC-MS/MS profillash va metabolomik tahlilning yetishmasligini ko‘rsatish hamda O‘zbekiston cho‘llarida o‘suvchi, hali o‘rganilmagan Anabasis. A. turi uchun bosqichma-bosqich tadqiqot strategiyasini taklif etishdan iborat.
Kalit so'zlar: Anabasis, galofit, alkaloidlar, fenol birikmalari, flavonoidlar, fitokimyoviy skrining, antioksidant faollik, HPLC, LC-MS/MS, Anabasis. A.