“YANGI AVLOD ILMIY TADQIQOTLARI” respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
Ce VA Yb BILAN LEGIRLANGAN Bi₂Te₃ ASOSIDAGI TERMOELEKTRIK MATERIALLARNING ELEKTROFIZIK PARAMETRLARI QIYOSIY TAHLILI
Fargʻona davlat universiteti
Annotatsiya
Ushbu maqolada seriy (Ce) va itterbiy (Yb) qoʻshimchalarining Bi₂Te₃ asosidagi n-turdagi termoelektrik materiallarning elektrofizik va termoelektrik xossalariga taʼsiri qiyosiy yondashuv asosida tahlil qilindi. Tadqiqot yangi eksperimental sintez natijalarini taqdim etishga emas, balki ochiq adabiyotlarda keltirilgan tajriba maʼlumotlarini ilmiy jihatdan umumlashtirish va taqqoslashga qaratildi. Ce₀.₂Bi₁.₈Te₃ namunasi uchun asosiy samaradorlik panjara issiqlik oʻtkazuvchanligining pasayishi va fonon sochilishining kuchayishi bilan bogʻliq boʻlib, adabiyot maʼlumotlariga koʻra ZT qiymati 398 K atrofida 1,29 gacha yetadi. Yb₀.₁Bi₁.₉Te₃ tarkibida esa solishtirma elektr qarshilikning kamayishi, Seebeck koeffitsiyentining mutlaq qiymati va quvvat faktorining ortishi kuzatiladi. Natijalar Ce qoʻshimchasi issiqlik transportini cheklash orqali ZT ni oshirishda, Yb qoʻshimchasi esa elektr transport parametrlarini yaxshilashda samaraliroq ekanini koʻrsatadi.
COMPARATIVE ANALYSIS OF THE ELECTROPHYSICAL PARAMETERS OF Ce- AND Yb-DOPED Bi₂Te₃-BASED THERMOELECTRIC MATERIALS
In this article, the influence of cerium (Ce) and ytterbium (Yb) additives on the electrophysical and thermoelectric properties of Bi₂Te₃-based n-type thermoelectric materials was analyzed using a comparative approach. The study does not report new experimental synthesis results; instead, it summarizes and compares experimental data available in the literature. For Ce₀.₂Bi₁.₈Te₃, the main improvement is associated with enhanced phonon scattering and reduced lattice thermal conductivity, resulting in a reported ZT value of about 1.29 near 398 K. In Yb₀.₁Bi₁.₉Te₃, a decrease in electrical resistivity, an increase in the absolute value of the Seebeck coefficient, and an improvement in the power factor are observed. The results indicate that Ce doping is more effective in enhancing ZT through suppression of thermal transport, whereas Yb doping is more effective in improving electrical transport parameters.
Kalit so'zlar: Bi₂Te₃; termoelektrik material; seriy; itterbiy; Seebeck koeffitsiyenti; elektr qarshilik; issiqlik oʻtkazuvchanligi; quvvat faktori; ZT