ilmiy@fdu.uz Fargʻona, Oʻzbekiston

TIL, TARJIMA VA TA’LIM: GLOBAL KOMMUNIKATSIYA VA RAQAMLI INNOVATSIYALAR DAVRIDA YANGI YONDASHUVLAR

Sivilizatsiyalarning o‘zaro o‘rganishi madaniy meros tarjimasi uchun axloqiy tamoyil sifatida: konseptual yondashuv

Zhang, Xu

"Silk Road" International University of Tourism and Cultural Heritage

2026-10-03 · pp. 56–60 · DOI: 10.5281/zenodo.23278708 · UDK 81'25

Annotatsiya

Meros tarjimasi shunchaki lingvistik faoliyat emas, u madaniyatlararo muloqotda madaniy vakillik va tsivilizatsiyaviy o'zlikni shakllantiruvchi normativ amaliyotdir. Ushbu maqola «tsivilizatsiyalarning o'zaro o'rganishi» diplomatik falsafasini meros tarjimasining aniq axloqiy tamoyillariga aylantirish mumkinligini ta'kidlaydi. YuNESKOning Nara Autentlik hujjatiga (1994) tayanib, u «autentlik»ni terminologik izchillik va madaniy vakillikni boshqaruvchi yuksak norma sifatida belgilaydi. O'zaro o'rganish doirasidan uchta amaliy tamoyil kelib chiqadi: «o'z» va «boshqa»ning muvozanatli vakilligi, madaniy heterogenlikka hurmat va dialogik narrativ pozitsiya. Tashqi mezonlarni belgilash uchun YuNESKOning rasmiy diskursi va G'arb meros obyektlarini tarjima qilish strategiyalari ko'rib chiqiladi. Sintez yagona meʼyoriy asosni — «Oʻzaro taʼlim + Haqiqiylik»ni yuzaga keltirib, merosni tarjima qilish amaliyotini, ayniqsa, Xitoyning butun jahon madaniy merosi va uning xalqaro kommunikatsiyasi kontekstida yoʻnaltirishga qodir. Maqola mavhum diplomatik konsepsiyalarni qanday qilib aniq, operatsion tamoyillarga aylantirish mumkinligini koʻrsatib berish hamda meros tarjimasini neytral lingvistik uzatish emas, balki meʼyoriy kelishuvlar maydoni sifatida joylashtirish orqali tarjima etikasiga hissa qoʻshadi.

Civilizational Mutual Learning as an Ethical Orientation for Heritage Translation: A Conceptual Proposal

This conceptual paper considers how civilizational mutual learning and the Nara Document on Authenticity (1994) may inform ethical reflection on heritage translation. Because the Nara Document concerns judgments about cultural heritage rather than translation procedures, its relevance to translation is treated as an interpretive extension. The paper proposes three considerations: balanced representation, preservation of culturally significant references, and explanation for target readers. Rather than imposing an absolute “zero-substitution” rule, it argues that meaningful cultural references should not be silently replaced by misleading equivalents; glosses or conversions may be added where useful. Brief readings of UNESCO World Heritage Centre descriptions of Venice and Paris illustrate questions the framework raises, but do not establish general claims about UNESCO practice. The framework remains conceptual and requires testing against a defined set of bilingual heritage texts.

Kalit so'zlar: meros tarjimasi; tarjima etikasi; tsivilizatsiyalarning o'zaro o'rganishi; autentlik; Nara hujjati.

To'liq matn (PDF)

Havola nusxalandi