ilmiy@fdu.uz Fargʻona, Oʻzbekiston

TIL, TARJIMA VA TA’LIM: GLOBAL KOMMUNIKATSIYA VA RAQAMLI INNOVATSIYALAR DAVRIDA YANGI YONDASHUVLAR

Oliy ta’limda ingliz tilini mustaqil o‘rganish uchun raqamli kompetensiya sifatida korpus savodxonligini rivojlantirish

Sultonova, Munojat

Farg'ona davlat universiteti

2026-10-03 · pp. 102–108 · DOI: 10.5281/zenodo.23278544 · UDK 378

Annotatsiya

Raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi universitet talabalarining xorijiy tillarni o'rganish va lingvistik ma'lumotlarga kirish usullarini o'zgartirdi. Zamonaviy oliy ta'limda mustaqil ingliz tilini o'rganish talabalardan nafaqat lug'at va grammatikani bilishni, balki haqiqiy til dalillarini topish, baholash, talqin qilish va qo'llashni ham talab qiladi. Shu nuqtai nazardan, korpus savodxonligini muhim zamonaviy raqamli va akademik kompetensiya sifatida ko'rib chiqish mumkin. Ushbu maqolada korpus savodxonligi oliy ta'limdagi filologiya talabalari orasida mustaqil ingliz tilini o'rganishning tarkibiy qismi sifatida, xususan, Farg'ona davlat universiteti uchun ham o'rganiladi. Maqolada korpusga asoslangan o'qitish, ma'lumotlarga asoslangan o'qitish (DDL), o'quvchining mustaqil o'rganishi va mustaqil korpus konsultatsiyasi bo'yicha so'nggi tadqiqotlar ko'rib chiqiladi. Lug'at, kollokatsiya, grammatika va akademik yozuvni rivojlantirish uchun resurslar sifatida Zamonaviy Amerika ingliz tili korpusi (COCA), Britaniya milliy korpusi (BNC), AntConc, LancsBox va SKELLdan foydalanishga alohida e'tibor qaratilgan. So'nggi tizimli sharhlar shuni ko'rsatadiki, korpusga asoslangan o'qitish o'quvchining avtonomiyasi va ingliz tilini rivojlantirishga yordam berishi mumkin, shu bilan birga korpusning murakkabligi, texnik ko'nikmalar, korpus dalillarini talqin qilish va yetarli bo'lmagan tayyorgarlik bilan bog'liq muammolarni ham ochib beradi. Ko'rib chiqilgan adabiyotlarga asoslanib, maqolada korpus savodxonligining besh o'lchovli modeli taklif qilinadi: korpus xabardorligi, texnik qidiruv kompetensiyasi, korpus ma'lumotlarini talqin qilish, tanqidiy baholash va mustaqil qo'llash. Maqolada korpus savodxonligi ingliz tili va filologiya dasturlariga talabalarga tilni mustaqil o'rganish va o'zini o'zi boshqarish qobiliyatiga ega o'quvchilarga aylanish imkonini beruvchi raqamli akademik kompetensiya sifatida integratsiya qilinishi kerakligi ta'kidlangan.

CORPUS LITERACY AS A DIGITAL COMPETENCE FOR INDEPENDENT ENGLISH LANGUAGE LEARNING IN HIGHER EDUCATION

The rapid development of digital technologies has transformed the ways in which university students learn foreign languages and access linguistic information. In contemporary higher education, independent English language learning requires students not only to know vocabulary and grammar but also to locate, evaluate, interpret and apply authentic language evidence. In this context, corpus literacy can be regarded as an important modern digital and academic competence. This article examines corpus literacy as a component of independent English language learning among Philology students in higher education, with particular relevance to Fergana State University. The article reviews recent research on corpus-based instruction, Data-Driven Learning (DDL), learner autonomy and independent corpus consultation. Particular attention is given to the use of the Corpus of Contemporary American English (COCA), British National Corpus (BNC), AntConc, LancsBox and SKELL as resources for autonomous vocabulary, collocation, grammar and academic writing development. Recent systematic reviews indicate that corpus-based instruction can promote learner autonomy and English language development, while also revealing challenges related to corpus complexity, technical skills, interpretation of corpus evidence and insufficient training. Based on the reviewed literature, the article proposes a five-dimensional model of corpus literacy: corpus awareness, technical-search competence, corpus-data interpretation, critical evaluation and independent application. The article argues that corpus literacy should be integrated into English language and Philology programmes as a digital academic competence that enables students to investigate language independently and become more self-regulated learners.

Kalit so'zlar: korpus savodxonligi, raqamli kompetensiya, mustaqil ta’lim, o‘quvchi avtonomiyasi, ma’lumotlarga asoslangan ta’lim, korpus lingvistikasi, COCA, BNC, AntConc, LancsBox, SKELL, oliy ta’lim, filologiya talabalari.

To'liq matn (PDF)

Havola nusxalandi