ilmiy@fdu.uz Fargʻona, Oʻzbekiston

TIL, TARJIMA VA TA’LIM: GLOBAL KOMMUNIKATSIYA VA RAQAMLI INNOVATSIYALAR DAVRIDA YANGI YONDASHUVLAR

PAREMIOLOGIK BIRLIKLARNING LISONIY VA FUNKSIONAL XUSUSIYATLARI

Irisbayeva, Sokina Baxtiyor qizi

Mirzo Ulug’bek nomidagi O’zbekiston Milliy universiteti

2026-10-03 · pp. 176–178 · DOI: 10.5281/zenodo.23278367 · UDK 81

Annotatsiya

Ushbu maqolada maqollarning asosiy paremiologik birliklar sifatidagi strukturaviy, janrga xos va funksional xususiyatlari tadqiq etiladi. Archer Teylor, Volfgang Mider va Nil Norrik tomonidan ilgari surilgan asosiy nazariy qarashlarga tayanib, tadqiqot maqollarning belgilovchi mezonlarini-an’anaviylik, ixchamlik, avtonomlik va ko‘chma ma'noni yoritib beradi. Bundan tashqari, maqolada Norrikning figurali maqollar tipologiyasi (sinekdoha, metaforik, metonimik, giperbolik va paradoxal) hamda Xonekning adabiy va amaliy funksional paradigmalari tahlil qilingan. Xulosalar shuni ko‘rsatadiki, maqollar shunchaki lisoniy qurol bo‘lib qolmay, balki ijtimoiy amaliyot va axloqiy me'yorlarni belgilovchi madaniy kognitiv tuzilmalar bo‘lib xizmat qiladi.

LINGUISTIC AND FUNCTIONAL CHARACTERISTICS OF PROVERBIAL UNITS

This article examines the structural, genre-specific, and functional characteristics of proverbs as fundamental paremiological units. Drawing upon key theoretical frameworks proposed by Archer Taylor, Wolfgang Mieder, and Neal Norrick, the study explores the defining criteria of proverbs-namely traditionality, conciseness, autonomy, and figurative meaning. Furthermore, the paper analyzes Norrick’s typology of figurative proverbs (synecdoche, metaphoric, metonymic, hyperbolic, and paradoxical) alongside Honeck’s literary and practical functional paradigms. The findings emphasize that proverbs act not merely as linguistic tools, but as culturally embedded cognitive structures that negotiate social practice and moral norms.

Kalit so'zlar: Paremiologiya, maqol, janr xususiyatlari, ko‘chma ma’noli tasnif, Norrik, Mider, kommunikativ funksiya, kognitiv lingvistika.

To'liq matn (PDF)

Havola nusxalandi