TIL, TARJIMA VA TA’LIM: GLOBAL KOMMUNIKATSIYA VA RAQAMLI INNOVATSIYALAR DAVRIDA YANGI YONDASHUVLAR
Chet tillarni o‘qitishda kommunikativ kompetensiya: nazariy yondashuvlar, tarkibiy modellar va sun’iy intellekt imkoniyatlari
Farg'ona davlat universiteti
Annotatsiya
Annotatsiya. Mazkur maqolada chet tillarni, xususan, nemis tilini o‘qitish jarayonida kommunikativ kompetensiyani shakllantirish va rivojlantirishning nazariy-metodik asoslari tahlil etilgan. Tadqiqotda kommunikativ kompetensiya tushunchasining lingvopedagogik mohiyati ochib berilib, uning lingvistik, sotsiolingvistik, pragmatik, diskursiv, strategik, sotsiokulturologik va metakognitiv komponentlari tizimli ravishda yoritilgan. D.Hymes, M.Canale va M.Swain, L.Bachman, M.Byram, M.Celce-Murcia, J.C.Richards hamda boshqa xorijiy va mahalliy tadqiqotchilarning ilmiy qarashlari tahlil qilinib, kommunikativ kompetensiyaning zamonaviy talqinlari o‘zaro qiyoslangan. Shuningdek, CEFR doirasida kommunikativ kompetensiyaning asosiy tarkibiy jihatlari va ularni baholash mezonlari ko‘rib chiqilgan. Maqolada kommunikativ kompetensiyani rivojlantirishda real kommunikativ vaziyatlar, dialog, munozara, rolli o‘yinlar, simulyatsiyalar va madaniyatlararo faoliyatning metodik ahamiyati asoslangan. Tadqiqotning alohida e’tiborga molik jihati sun’iy intellekt texnologiyalarining kommunikativ kompetensiyani rivojlantirishdagi imkoniyatlarini yoritishdan iborat bo‘lib, SI vositalaridan individual feedback, nutqni tahlil qilish, xatolarni aniqlash, refleksiya va metakognitiv monitoringni tashkil etishda foydalanish istiqbollari asoslangan. Natijada kommunikativ kompetensiya til bilimlari, nutqiy faoliyat, tafakkur, strategik yondashuv va madaniyatlararo muloqotning o‘zaro integratsiyasiga asoslangan ko‘p qatlamli pedagogik tizim sifatida talqin etilgan.
Communicative Competence in Foreign Language Teaching: Theoretical Approaches, Structural Models, and the Potential of Artificial Intelligence
Abstract. This article analyzes the theoretical and methodological foundations of developing communicative competence in the process of teaching foreign languages, particularly German. The study examines the linguistic and pedagogical essence of the concept of communicative competence and systematically presents its linguistic, sociolinguistic, pragmatic, discourse, strategic, sociocultural, and metacognitive components. The scholarly views of D. Hymes, M. Canale and M. Swain, L. Bachman, M. Byram, M. Celce-Murcia, J. C. Richards, and other international and national researchers are analyzed, and contemporary interpretations of communicative competence are compared. The article also considers the principal components of communicative competence within the Common European Framework of Reference for Languages (CEFR) and the relevant assessment criteria. The methodological significance of authentic communicative situations, dialogues, discussions, role-plays, simulations, and intercultural activities in developing communicative competence is substantiated. Particular attention is given to the potential of artificial intelligence technologies for developing communicative competence, including their use for providing individualized feedback, analyzing speech, identifying errors, facilitating reflection, and supporting metacognitive monitoring. The study concludes that communicative competence can be interpreted as a multilayered pedagogical system based on the integration of language knowledge, speech activity, cognitive processes, strategic approaches, and intercultural communication.
Kalit so'zlar: Kalit so'zlar: kommunikativ kompetensiya, chet til ta’limi, nemis tili, kommunikativ yondashuv, lingvistik kompetensiya, pragmatik kompetensiya, diskursiv kompetensiya, sotsiokulturologik kompetensiya, metakognitiv kompetensiya, sun’iy intellekt, raqamli texnologiyalar, individual feedback, CEFR.