TIL, TARJIMA VA TA’LIM: GLOBAL KOMMUNIKATSIYA VA RAQAMLI INNOVATSIYALAR DAVRIDA YANGI YONDASHUVLAR
Ingliz sotsiolingvistik terminlarning shakllanishi
FarDu mustaqil izlanuvchisi
Annotatsiya
Maqolada ingliz tili sotsiolingvistik terminologiyasining morfologik shakllanishi hamda ichki (struktur) va tashqi (oʻzlashtirishga asoslangan) soʻz yasalish modellari oʻrtasidagi oʻzaro taʼsir tadqiq etiladi. Ushbu sohaga oid ingliz terminologiyasi asosan yunon-lotin ildizlaridan kelib chiqqan boʻlib, bu uning shakllanish qonuniyatlarini sof ingliz tili materiali asosida tahlil qilishni murakkablashtiradi. Termin yasovchi elementlarning katta qismi monosemantik (bir maʼnoli) xususiyatga ega, shu sababli terminologiyaning yasalish shakllarini tahlil qilish birmuncha qiyinchilik tugʻdiradi. Monosemantik xususiyatga ega boʻlgan termin elementlarining koʻpchiligi — anti-, inter-, mikro- kabi prepozitiv (old) elementlar hamda -gen, -gon, -log, -fobiya kabi postfiksal elementlar — asl shaklida, tarjimasiz qoʻllaniladi: bilingualism, intertextualism, xenophobe, lexicogenesis va boshqalar. Tadqiqotda quyidagi savollarga javob izlanadi: yangi ingliz terminlarini yaratishda qaysi morfologik va semantik jarayonlar eng faol hisoblanadi; sotsiolingvistikada qanday termin yasalish modellari mavjud? Miqdoriy tahlil metodidan foydalangan holda, ingliz sotsiolingvistika lugʻatidagi (Svan, 2004) 900 ta termindan iborat korpus oʻrganildi. Tahlil natijalari shuni koʻrsatadiki, qoʻshma soʻz yasalishi (34%), affiksatsiya (22%) va oʻzlashtirish (18%) hamon yetakchi yasalish strategiyalari boʻlib qolmoqda, shu bilan birga akronimiya sezilarli darajada oʻsish tendensiyasiga ega boʻlib, prepozitiv elementlar tarjimasiz oʻzlashtirilmoqda. Ushbu terminologik soha ot turkumiga oid terminlarning yuqori ulushi bilan tavsiflanadi. Tadqiqot klassik oʻzlashtirish anʼanalari va zamonaviy mahsuldor soʻz yasalish modellari taʼsirida shakllanayotgan fanga xos maxsus terminologiyaning rivojlanish xususiyatlarini yanada aniqroq tushunishga xizmat qiladi.
The formation of English sociolinguistic terminology.
This article investigates the morphological formation of English sociolinguistic terminology and interaction between internal (structural) and outer(borrowing-based) word formation models. English terminology in this field predominantly derived from Greek-Latin roots, which complicates a purely native-English analysis of its formation patterns. A substantial number of term-formation elements retain a monosemantic. So that it is a bit problematic to analyze the formation forms of the terminology. Most of the term-elements of a monosemantic nature prepositive elements such as –anti, inter, micro; postfixal elements such as -gen, -gon, -log, -phoby are employed without translation in their original form: bilingualism, intertextualism, xenophobe, lexicogenesis and the like.. The study addresses some questions: Which morphological and semantic processes are most productive in generating new English terms; What kind of term formation models exists in sociolinguistics? Using quantative methods design, a corpus of 900 terms are learned in the English sociolinguistics dictionary (Swann, 2004). This analysis shows that compounding (34%), affixation (22%), and borrowing (18%) remain the dominant formation strategies, while acronymy show marked growth in the character and are borrowed into use without translation: prepositive elements. This terminology branch is characterized as noun- domained terms number is very high. The study contributes to a clearer understanding of how specialized terminology develops within a disciplines shaped simultaneously by classical borrowing traditions and contemporary productive word-formation patterns.
Kalit so'zlar: terminlar, standartlashtirish, prepozitiv elementlar, bir maʼnolilik, nomen.